Projects / News


  • Comments: 0
  • 06 May 2014 10:56
  • in News
  • by naser
  • Visits: 2426
  • Last Modified: 06 May 2014 11:21
  • (Current Rating 0.0/5 Stars) Total Votes: 0

ÜSKÜP VİLAYET KONAĞI

0 0
Bayram VARDAR

Balkan Yarımadası’nın merkezinde bulunan Makedonya, "Doğu” ve "Batı” arasında yer alan konumu itibariyle değişik kültür ve dinleri bir arada barındırmıştır. Makedonya, kapladığı alan bakımından küçük bir ülke olmasına karşın, Balkan coğrafyasında yolların kesiştiği bir noktada bulunmaktadır. Bu nedenle Makedonya geçmişten günümüze kavimlerin uğrak yeri, mücadele sahası olmuş, Makedon, Elen, İlir, Roma, Hun, Avar, Slav, Peçenek, Kuman gibi milletleri barındırmıştır. XIV. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlının Balkanlar’a ayak basmasıyla birlikte, Türk kültürü ve İslamiyet bu topraklara taşınmıştır . Makedonya Balkan Savaşlarına kadar Osmanlı idaresi altında kalmıştır. I. Dünya Savaşından sonra, 1 Aralık 1919 yılında Sırp, Hırvat ve Sloven krallığı kurulmuş ve Makedonya da üç kısma ayrılmıştır. 1945 yılından 1991 yılına kadar Komünist Yugoslavya’nın altı cumhuriyetinden biri olan Makedonya, 1991 yılında referandum sonucu bağımsızlığını ilan etmiştir.

Makedonca "Skopje” denilen Üsküp, Makedonya Cumhuriyeti’nin başkentidir. Vardar nehrinin kıyısında bulunan kentin nüfusu 500 binin üzerindedir . Evliya Çelebi XVII. yüzyılda şehrin 120 camii ve mescidi, 70 sıbyan mektebi, 7 misafirhanesi, 20 tekkesi olduğunu bildirmektedir. Osmanlılar, inşa ettikleri tekke, cami, medrese, han, hamam, imaret, bedesten vb. yapılarla ve oluşturdukları külliyeler ile Üsküp’ te Osmanlı hâkimiyetinin ilk yıllarından itibaren şehir anlayışına yeni bir doku kazandırmışlar ve bölgenin ticaret merkezi olmasında öncülük etmişlerdir. Osmanlı döneminde inşa edilen bu yapıların büyük bir çoğunluğu, günümüze kadar gelmiştir. Tabii afetler yanı sıra I. ve II. Dünya savaşlarında birçok mimari eser yıkılmıştır. Bundan başka değişik dönemlerde siyasi nedenlerle planlı ve programlı şekilde Osmanlı eserleri tahrip edilmiştir.

"İmparatorluğun son uzun süreli barış dönemi olan Sultan II. Abdülhamit’in 1876 – 1909 yılları arasındaki saltanatı imparatorluk genelinde özellikle kentlerde sosyal ve ekonomik büyük bir gelişmenin ve dinamizmin yaşandığı bir dönem olmuştur. Bu dönemde Osmanlı imparatorluğunun genelinde yaptırılan büyük çaplı imar faaliyetleri ile Osmanlı kentlerinde çağdaş kent düzenlemeleri, modern devlet kurumlarının ihtiyaç duyduğu kamu yapıları ve anıtlar yaptırılmıştır. Bu yapıların büyük kısmı günümüzde hala kullanılmaktadır ve Anadolu, Balkanlar ve Ortadoğu’daki pek çok kentin simge yapıları ve sembolleri haline gelmiştir.

Osmanlı kentlerinde Tanzimat sonrası görülen en belirleyici özellik yeni inşa edilen Hükümet konağı gibi yapılarla kentte yeni bir idari merkezin oluşturulmasıdır. Mülki idarenin yer aldığı, PTT, banka, askerlik şubesi, adliye benzeri işlevlerinde içinde görüldüğü hükümet konakları genellikle Tanzimat sonrası Osmanlı kentlerinde eski dokunun ve bu dokuyu çevreleyen surların dışında bir mahallede yapılarak kentin yeni ve modern bir mahallesinin oluşumunu sağlar. Osmanlı anıtsal kamu yapıları kentin topografyasına hâkim mevkilere konumlandırılırlardı. Kışlalar, çeşmeler, hastaneler, okullar ve hükümet konaklarının yerleştirildikleri, sur dışındaki tepeler, meydanlar ve nehir kenarlarında, boyutları, süslemeleri ve tarzları ile devletin gücünün ve modernliğinin görsel ve fiziksel temsilleri olmaları amaçlanıyordu. Bu yapılar kentsel mekânı ve zamanı yeni sosyal ve siyasi anlamlarla biçimlendiriyorlardı. Tanzimat Dönemi reformlarıyla başlayan, Osmanlı Devleti’nin siyasal, toplumsal ve ekonomik yapısını Batılı anlamda düzenlemeyi amaçlayan süreçte yönetimsel birtakım düzenlemelere gidilmiştir. XIX. yüzyıldan itibaren inşa edilmeye başlanan hükümet konağı binaları, bu yeni sistemin gerektirdiği yapılardandır. Bu binalar arasında, devlet otoritesini ülkenin her köşesinde göstermeyi amaçlayan hükümet konakları, önemli bir yere sahiptir.

Sultan II. Abdülhamid döneminde, özellikle devleti temsil eden yapılarda, klasik mimarlık üslup olarak seçilmiştir . Kullanılan klasik mimarlık yorumu, genel olarak daha da sadeleştirilmiş, bunun yanında Osmanlı İmparatorluk arması, tuğra, ayyıldız gibi sembollerle zenginleştirilmiş ampirdir. Genellikle yatayda gelişen, dikdörtgen şemadaki hükümet konağı binaları, iki ya da üç katlı olarak inşa edilmiş; öne çekilerek vurgulanan ana girişin yerleştirildiği uzun cephe, meydana bakacak şekilde düzenlenmiştir. Dönemin mimari beğenisini yansıtan bu binalar, vurgunun ve süslemenin cephede toplandığı, sade örneklerdir.

Tarihi Üsküp kalesinin doğusunda Üsküp’e hakim bir noktada konumlandırılmış yapı, Mustafa Paşa tarafından 1492 yılında yaptırılan Caminin batısında yer almaktadır. Yatayda gelişen, dikdörtgen şemadaki yapı, iki katlı olarak inşa edilmiştir. Öne çekilerek vurgulanan ana girişin yerleştirildiği uzun cephe, Samoilova Caddesinden giriş almakta ve kuzey-güney istikametinde konumlanmıştır. Yapılar yaklaşık 46m x 20m ile 17m x17m ölçülerinde ve toplam 2400 m2 alana sahiptir. Dönemin mimari üslubunda inşa edilen yapılar, esaslı bir Restorasyon yapılmamasına rağmen cephe özelliklerini büyük oranda korumuştur. Ancak yapıların planları için aynı durum söz konusu değildir. Her bir fonksiyon değişiminde özgün planı bozulmalara uğramış ve özgün malzemeleri değiştirilmiştir.

Yapı uzun yıllar özel bir şirket tarafından kullanıldıktan sonra bir ara Balkan Üniversitesi olarak kullanıma devam etmiştir. Son olarak 2011 yılında İslam Medeniyeti Merkezi Vakfı (FOCIC) tarafından satın alınan yapının restorasyonu için Üsküp Çair Belediyesi ile Bursa Büyükşehir Belediyesi arasında ortak faaliyet ve hizmet projeleri gerçekleştirmek üzere İşbirliği Protokolü imzalanmıştır. Söz konusu Protokol kapsamında Bursa Büyükşehir Belediyesi olarak ihale sonuçlandırılmış ve proje çalışmalarına başlanılmıştır. Üsküp’te bir eserimizin daha özgün kimliği ile kentte yerini alması için Proje çalışmaları tüm hızıyla devam etmektedir.

BURSA'DA ZAMAN
Share
  • Twitter
  • del.icio.us
  • Digg
  • Facebook
  • Technorati
  • Reddit
  • Yahoo Buzz
  • StumbleUpon

No Comments Yet...

Leave a reply

Name: Required Field.
Email Address: Required Field. Not visible
Website:
Captcha Code: Required Field.
Comment: Required Field.